وبلاگ ساسی » لینوکس

کدک‌ها و پلیرها در لینوکس

ساسان — Wed, 28 Jul 2010 11:54:36 +0000

اصولا ویدئوها (منظورم دنباله‌ای از تصاویر است و کاری به صدا ندارم) توسط دوربین در حالت آنالوگ ذخیره میشن (این که چه جوری این‌کار رو انجام میدن برمیگرده به ساخت اولین دوربین‌ها که قدمت ۳۰۰ ، ۴۰۰ ساله داره!) بعد دوربین اون رو با یه مبدل آنالوگ به دیجیتال تبدیل می‌کنه به داده‌های صفر و یک که به درد دنیای دیجیتالی کامپیوترها می‌خوره. این‌که این ویدئو خام رو برای استفاده روزمره به کار ببریم اصلا ایده خوبی نیست چون باید برای هر پیکسل از فریم تصویر (که خودش شامل Contrast و رنگ هست و این رنگ هم خودش از ترکیب رنگ‌های پایه به وجود میاد و تازه هر ثانیه از فیلم ممکنه تا ۶۰ فریم داشته باشه!) باید داده‌ای در نظر گرفت در نتیجه حجم فوق‌العاده بالایی داره (مثلا ۳۰۰ گیگابایت برای ۱ ساعت فیلم) و به‌درد ذخیره روی دیسک و فرستادن روی اینترنت نمی‌خوره. این‌جا بود که روش‌های مختلفی برای فشرده‌سازی ویدئو به وجود آمد که هرکدوم از تکنیک‌های مختلف ریاضی و مهندسی استفاده می‌کنن و اهداف مختلفی هم دارند. مثلا با جدا کردن رنگ‌ها و فشرده سازیشون و یا حذف قسمتی از تصویر که تو فریم‌های مختلف ثابت است. به هرحال این متدها باید بتونن تعادل مناسبی رو بین حجم و کیفت و پیچیدگی روش برقرار کنن.
چون این روش‌ها متفاوت هستند پس می‌تونن ویدئوها با فورمت‌های متفاوتی ایجاد کنن که این خودش باعث عدم هماهنگی اون‌ها میشه. یه سری فرمت که اطلاعات در موردشون آزاد بود یا از نظر فشرده‌گی بهینه بودند کم کم تبدیل به استاندارد شدن. مثل MPEG-4 Part2 یا H264 . ما برای اجرا (Decode) یا ساختن این فرمت‌ها (Encode) به کدک نیاز داریم.

کدک: کدک یه سخت‌افزار یا برنامه است که برای کدگذاری و/یا کدگشایی یک جریان اطلاعاتی ویدئویی به کار میره. از این تعریف مشخص هست که کاراهایی که یک کدک انجام میده زیاد هستند مثل کدکردن یه جریان اطلاعاتی برای ارسال اون یا ذخیره کردنش روی دیسک یا کدگشایی اون برای پخش و یا تغییر اون.

کدک‌ها فرمت ویدئویی نیستند
نکته مهم این‌جاست که کدک‌ها رو نباید باید فرمت‌های ویدئویی اشتباه گرفت. فرمتی مثل MPEG-4 یه سری اطلاعات هست که مشخصاتش رو توضیح داده یا یه فایل ویدئویی که بر اساس اون ساخته شده. کدک برنامه‌ای هست که اون فایل رو می‌خونه یا ایجاد می‌کنه. کدک‌هایی که بر اساس یه فرمت نوشته میشن با هم سازگارن. مثلا ویدئویی که با کدک Xvid نوشته میشه به راحتی توسط کدک DivX Pro خونده میشه چون دوتاشون بر اساس MPEG-4 Part 2 هستند. ولی ممکن هست تصویر خام یکسانی که با این دو کدک Encode میشه کاملا متفاوت باشه از نظر کیفیت!

کدک‌ها رو میشه به دو دسته کلی تقسیم کرد:

Lossy

این کدک‌ها بر اساس فرمتی هستند که مقداری از داده اولیه رو حذف می‌کنن برای کمتر کردن حجم فایل ولی جوری که این افت کیفیت به چشم نیاد. کمتر کردن حجم فایل مزایای زیادی داره مثلا میشه صوت و تصویر بیشتری رو روی دیسک ذخیره کرد و این‌جوری هزینه‌ها رو کاهش داد. فرمت‌های مطرحی مثل MPEG-1/2 Audio Layer 3 (همون MP3) و H.264 از نوع Lossy هستند.

Lossless

این فورمت‌ها سعی می‌کنن تمام اطلاعات موجود در جریان داده اصلی رو در قالبی فشرده ذخیره کنن که هیچ جزئیاتی از دست نره. خوب معمولا از این فرمت‌ها برای نگهداری آرشیو استفاده میشه یا کلا کسی که بخواد یه صوت یا ویدئو رو با بهترین کیفیت داشته باشه. مثالی که الان به ذهنم میرسه ازش فرمت آزاد Flac هست.

فرمت حامل یا Container format : فرمتی هست که شامل ویدئو و صوت و metadata های مختلفی از جمله اطلاعات Sync صدا و تصویر هست. از Container format مطرح می‌توان به AVI و Matroska اشاره کنم که حتما فایل‌هاشو با پسوند MKV دیدید.

کدک‌ها و پلیرها در لینوکس
توی لینوکس به مقدار بسیار زیادی برنامه و فریم‌ورک و کدک برای پخش فایل‌های صوتی و تصویری وجود داره که من سعی می‌کنم مهمترین‌شون معرفی کنم.

GStreamer

GStreamer یک فریم ورک چند رسانه‌ای هست که به زبان C نوشته شده. فکر کن می خوای یه برنامه پخش موسیقی بنویسی. در اون صورت باید Decoderهای مناسب را بشناسی و فایل رو به اون بدی بعد هم کار با ALSA رو بلد باشی تا صدا به اسپیکر بره. ولی اگر تو برنامه از GStreamer استفاده کنی تمام این مراحل جهنمی رو GStreamer انجام میده و شما می‌تونید رو قسمت‌های دیگه برنامه تمرکز کنی. این فریم ورک خودش کدکی نداره و کدک‌هاش از طریق پلاگین‌ها روش نصب میشن. ۳ پلاگین Good و Bad و Ugly هر کدوم شامل کدک‌های خاصی هستند. GStreamer به طور عمده تو میزکار Gnome استفاده میشه و برنامه‌های معروفی مثل Totem ، Rhythmbox و Songbird ازش استفاده می‌کنند.

MPlayer

به نظر من که Mplayer معروف‌ترین و بهترین پلیر لینوکس هست. این برنامه که به OSهای زیاد دیگه‌ای هم از جمله M$ Windows و Mac پورت شده، فرمت‌های زیادی رو به بهترین نحو ممکن باز می‌کنه. این برنامه رابط گرافیکی (GUI) نداره و از طریق کامند لاین باید باش کار کرد. البته GUI های زیادی براش نوشتن مثل SMplayer ولی هیچ کدوم کار کردن مستقیم با خودش اونم با کامند لاین نمیشه!

xine

کسین هم یکی دیگه دیگه پلیرهای جالب تو لینوکس هست که استارت‌ش سال ۲۰۰۰ خورده. این یکی هم GUI نداره مثل MPlayer و Frontend های مختلفی براش نوشتن. یه ویژگی جالب این برنامه که همیشه ازش یاد میشه اصلاح هماهنگی صدا و تصویر تو ویدئو هست. استفاده عمده Xine توی KDE هست. (KDE از Phonon استفاده می‌کنه و Phonon هم از Xine )

کدوم از همه بهتره؟
این رو به یادت داشته باش که تو برنامه‌های آزاد اضافه کاری اشتباه است و میشه برای انجام کاری از قسمتی از برنامه‌ای که موجود هست استفاده کنیم. پلیرهایی که نام بردم اکثرا از اجزای مشترک استفاده می‌کنن. مثلا Xine و Mplayer از libavcodec استفاده می کنن که یه کتاب‌خانه برای Encode و Decode کرد اکثر فرمت‌هاست و از پروژه FFMPEG اومده. جالب هست که بدونید کدک‌های فوق‌العاده عالی fddshow هم از این کتاب‌خانه استفاده می‌کنن (اگر K-lite Codec Pack رو نصب کرده باشید دیدی‌شون). فرق عمده این‌ها در خورده کاری‌هاست مثل پخش زیرنویس و مدریت پلی لیست و … (البته زیاد هم خورده کاری نیست!) موضوع دیگه که پخش فایل‌های ویدئویی با روزلوشون بالا هست که برای کارایی بهتر باید برن رو GPU (پردازنده گرافیکی) Decode یا Encode بشن. برنامه‌ها باید بتونن از API های درایورهای موجود برای این امر استفاده کنن. وارد جزئیات نمی‌خوام بشم ولی Mplayer و نسخه‌ آخرین نسخه VLC تو این ضمینه عالی هستند. به هر حال باید باشون کار کنید تا ببنید با کدومشون بیشتر حال می‌کنید.

بازگردانی جای سیستم اعلان کارمیک به جانیتی

ساسان — Sat, 07 Nov 2009 20:45:21 +0000

یکی از موارد آزار دهنده در نسخه جدید اوبونتو جای سیستم اعلان هست که خیلی فاصله با پنل بالایی داره و یه جورایی اصلا خوش ترکیب نیست. برای این‌که مکان اون رو به جای قبلیش در اوبونتو ۹.۰۴ ببرید کافیه فقط یه پکیج نصب کنید.

نسخه ۳۲ بیتی
نسخه ۶۴ بیتی

لیبل‌ها و برچسب‌های کارمیک

ساسان — Sun, 18 Oct 2009 19:49:52 +0000

چند روز بیشتر به انتشار کوالای دنیای لینوکس نمونده. سایت Ubuntu Geek در پستی مجموعه ای از لیبل‌ها و برچسب‌های کارمیک کوالا رو معرفی کرده که توسط طراحان طرفدار اوبونتو طراحی شده که در ادامه می‌بینیم.

مجموعه اول شامل ۲۵ لیبل سی‌دی برای نسخه‌های مختلف اوبونتو به همراه فایل های خام اون هاست.

http://www.box.net/shared/qdi15ndbg7

مجموعه ۴ لیبل برای سی‌دی و دی‌وی‌دی‌های Ubuntu 9.10

http://www.box.net/shared/hj4iqi4ne3

مجموعه ۱۲ استیکر از ۱۲ توزیع مختلف

http://www.box.net/shared/jhu90h9qir

راه آسان اضافه کردن مخازن PPA در کارمیک

ساسان — Thu, 15 Oct 2009 10:41:00 +0000

اگر اوبونتو کار هستید حتما از مخازن PPA – مخازن شخصی که جدا ازمخازن رسمی اوبونتو هستند – استفاده کرده اید. مثلا برای نصب آخرین نسخه چغوک در اوبونتو باید مخازن شخصی آن را به لیست مخازن خود اضافه کنید.

در اوبونتو کارمیک، برای اضافه کردن این گونه مخازن کافیست از دستور add-apt-repository استفاده کنید. برای مثال برای اضافه کردن مخازن مرورگر Chromium کافیست خط زیر را در ترمینال بزنید:

sudo add-apt-repository ppa:chromium-daily

۵ بازی جمع جور و دسکتاپی ِ آزاد

ساسان — Wed, 26 Aug 2009 21:06:58 +0000

بازی دسکتاپی به بازی گفته میشه که گرافیک و گیم پلی ساده‌ای داره و معمولا برای انجام چنین بازی‌هایی به سخت افزار‌های مخوف مورد نیاز بازی‌های امروزی نیازی نیست. در ادامه ۵ بازی از این نوع که متن باز هستند رو معرفی می‌کنم.
قبل از شروع برای نصب و به روز رسانی این بازی ها در اوبونتو باید مخازن Playdeb رو به لیست مخازن اضافه کنید. برای این کار:
۱. کد

sudo gedit /etc/apt/sources.list

رو برای باز کردن لیست مخازن در ترمینال بزنید و خط

deb http://archive.getdeb.net/ubuntu jaunty-getdeb games

رو به آخر لیست اضافه کنید و فایل sources.list رو save کنید.
حالا برای نصب کلید GPG مخزن کد زیر رو وارد کنید.

wget -O- http://archive.getdeb.net/getdeb-archive.key | sudo apt-key add -

و در آخر با کد

sudo apt-get update

ایندکس فایل ها رو به روز رسانی کنید.

Wormux

یک بازی فوق العاده جالب که در اون دو تیم از بازیکنان مقابل هم قرار می‌گیرند و با استفاده از اسلحه هایی همچون بازوکا، نارنجک و تفنگ تک تیرانداز با هم دیگه مبارزه می‌کنند. بازیکنی در این بازی برنده است که بتونه تمام اعضای تیم طرف مقابل رو از بین ببره. طراحی تیم ها هم خلاقانه و از روی نماد نرم افزار های متن باز معروفی چون GIMP ، Firefox ، Thunderbird و … صورت گرفته و از اون جالب تر اسامی افراد تیم هاست که نشان از خلاقیت طراحان فرانسوی این بازی داره. مثلا Kdevelop ، Kmail و Kate سه عضو گروه Konqi (اژدهای بزرگ سبز رنگ که نماد KDE است) و Writer ، Calc و Impress سه عضو تیم OpenOffice هستند!
گرافیک با جزئیات بالا و کارتونی یکی دیگه از ویژگی‌های مثبت این بازی هست که واقعا در جای خوش عالیه و محیطی شاد به بازی داده. در این بازی ۴۲ نقشه متفاوت وجود داره و با این وجود شما می‌تونید مجموعه نقشه‌های اضافی بازی رو هم دانلود کنید که خودش شامل ۴۵ نقشه دیگر هست!
در صفحه دانلود وب سایت بازی می تونید فایل باینری مناسب سیستم عامل خودتون رو پیدا کنید. اوبونتو کاران هم فقط کافیه در ترمینال کد

sudo apt-get install wormux

رو بزنند.

Zaz

این بازی نمونه متن باز بازی معروف Zuma هست. اگر Zuma رو بازی کرده باشید می‌دونید که هدف در این بازی چی هست. طراح بازی خودش ابتکار هم به خرج داده و بر خلاف Zuma بازی به شما توپ برا شلیک نمیده! شما باید از تو صف خود توپ ها، توپی رو بردارید و شلیک کنید به توپ های دیگه تا توپ های هم رنگ کنار هم قرار بگیرند و از بین برن. توپ های جادویی هم با علامت از بقیه جدا شدن. این بازی به شدت سرگرم کننده است و نصب اون رو توصیه میکنم .
اگر اوبونتو کارید تنها کافیه کد زیر رو تو ترمینال بزنید.

sudo apt-get install zaz

SuperTuxKart

همون جوری که از اسم این بازی مشخصه در مورد مسابقات ماشین های کوچک Kart هست. کارکتر‌های بازی هم شخصیت های مطرح دنیای متن باز هستند برای همین از دیدن یه گوزن یالدار که پشت یه ماشین Kart نشسته نباید تعجب کنید. فقط گرافیک بازی توی ذوق می‌زنه و شما را یاد بازی های ۶ یا ۷ سال پیش می اندازد. کنترل ماشین ها هم کمی اعصاب خورد کن است که بعد از ۱۰ بار آخر شدن در مسابقه قلق راندنشان را یاد می‌گیرید.
در صفحه دانلود SuperTuxkart فایل های باینری برای اکثر سیستم عامل ها موجود است و می توانید دانلود کنید. اگر اوبونتو کار هستید که با بازی فقط یک خط کد فاصله دارید.

sudo apt-get install supertuxkart

Secret Maryo Chronicles

همین جوری که اسمش پیداس این بازی Mario دوست داشتنی میاموتو ژاپنی رو به دنیای اوپن سورس آورده. سبک بازی بیشتر شبیه سری‌های اول Mario (مثل Super Mario Bros) و از نوع Sidescroller است. دشمنان متنوع و محیط‌های بزرگ از ویژگی‌های این بازی هست. تنها مشکل این بازی صداها هستند که جدا باید نصب شوند و اصلا کیفیت مناسبی ندارند.
بازی و فایل های صدا رو برای اکثر سیستم عامل ها می‌تونید در صفحه دانلود بازی پیدا کنید. اوبونتو کار ها هم کافیه کد

sudo apt-get install smc

رو در ترمینال بزنند.

Jamp

یه بازی فوق العاده خلاقانه از یک بازی ساز چینی هست. شما در این بازی کنترل یک چرخ که همستری اون حرکت میده رو در اختیار دارید و با استفاده از ابزار هایی که بازی به شما میده و به کمک قوانین فیزیک باید موانع کوچیک و بزرگ بازی رو پشت سر بگزارید. بازی به شدت سرگرم کنندس و من میخوام زودتر نوشتن این پست رو تموم کنم و به ادامه بازی برسم!
تو این صفحه باینری های لازم رو پیدا خواهید کرد. در صورت اوبونتو کار بودن هم کد زیر به داد شما خواهد رسید.

sudo apt-get install jamp